• Naar het archief

Het is al weer een paar weken geleden en telkens keren er flarden terug van een film die ik toen zag. Volver is de titel van die film, van de Spaanse regisseur "Pedro Almodóvar":http://www.clubcultura.com/clubcine/clubcineastas/almodovar/eng/homeeng.htm, met in de hoofdrol de beeldschone Penélope Cruz. Op het Festival van Cannes had de film al een hele positieve pers gekregen. Het thema "terugkeren" (want dat betekent Volver in het Spaans) zit op heel veel manieren en niveaus in de film. Zo is Almodóvar om deze film te maken letterlijk teruggekeerd naar de streek La Mancha waar hij vandaan komt, beter bekend van de verhalen van Don Quichote die tegen windmolens vocht. Die molens staan er nog, maar het zijn nu grote moderne windturbines in het kale landschap. In het Spaans heeft het woord 'volver' bovendien veel betekenissen: opnieuw iets doen, draaien,veranderen, braken, in oude staat herstellen, teruggeven, ergens heen leiden..... In de film keert op bizarre wijze het verleden terug in het leven van de hoofdpersoon Raimunda. Op één of andere manier vertelt dat verleden haar dat er iets niet af is. Zij kiest ervoor uiteindelijk dat kwellende verleden te omarmen en in vrijheid verder te leven. Voor mij staat de film heel erg voor terugkeren naar eigen authenticiteit en van daaruit verder leven. Bij mij is het hervinden van mijn eigen authenticiteit de laatste maanden een belangrijk thema. Als ik het onder woorden moet brengen gaat het om iets waar ik m’n hele leven tot nu toe van weet dat het er is, maar het zit “gevangen” in mij. Het wil er uit en ik weet niet hoe ik het er uit moet laten. En soms is het er gewoon even uit, zonder dat ik weet hoe het eruit gekomen is. Dan rol ik schaterend over de grond van het lachen om een mop, om John Cleese. Dan zit ik met tranen in de ogen te kijken naar een bevalling op tv, dan ruik ik de geur van vers gemaaid hooi, dan loop ik over straat met een gevoel alsof ik dat voor het eerst in mijn leven doe, dan verlang ik naar het onbekende. Vandaag zat ik in een training waarin een collega ons bij de hand nam met een geleide meditatie. Hij leidde ons naar een kasteel, waar alles even mooi was, met duizend kamers. De ene nog mooier naar de andere en ik liep de kamers één voor één binnen om ademloos verwonderd te zijn en te genieten van de schoonheid en de verrassing. Totdat er mensen kwamen die me vertelden dat ik bepaalde kamers maar beter kon sluiten en er niet meer terug moest keren. Uit angst om hun waardering en liefde te verliezen, luisterde ik naar hen. En er kwamen steeds meer mensen vertellen dat er kamers dicht moesten. Ik werd angstig en wist niet meer zo goed welke kamers ik nog binnen kon gaan. Ik wist ook niet meer zo goed wat ik nog mooi vond. Ik verloor mijn onbevangenheid en was de weg kwijt. Ergens heb ik de pracht verloren mezelf te zijn. En het verlangen om mijn eigen pracht weer te ervaren komt voelbaar naar boven de laatste tijd. Op één of andere manier heb ik weer terug te keren naar “mijn kasteel” om de gesloten deuren gewoon weer te openen en te roepen “Kijk, ik ben weer thuis. Wat jullie ook zeggen, ik ben degene die alle deuren opent, die ik wil. Ik vergeef jullie.” Met de vergeving kan ik weer verantwoordelijk zijn voor mijn eigen leven. Ik geniet bij het vooruitzicht dat mijn “eigen ik” weer aan het terugkeren is, alsof hij nooit is weggeweest. Het wordt voor mij nu ineens een stuk eenvoudiger om met de meest wezenlijke vragen om te gaan: Wie ben ik, wat wil ik en hoe ga ik dat bereiken? En de vragen vooral in die volgorde. Ik was deze week bij een lezing van Daniel Ofman waarin hij vertelde dat als je mensen eerst vraagt ‘wat ze willen’ en daarna ‘wie ze zijn’ ze allemaal graaibewegingen maken van wat ze willen hebben (meer geld, grotere auto, meer vrije tijd, een betere baan). Opmerkelijk vond hij het verschil wanneer je mensen eerst vraagt ‘wie ze zijn’ en dan pas ‘wat ze willen’. Dan draait dat gebaar zich om en willen mensen gaan geven (iets doen voor deze wereld, vrijwilligerswerk, een boek schrijven, helpen). Ik ben tot voor kort eigenlijk alleen maar bezig geweest met wat ik wilde zonder daar echt een antwoord op te vinden, behalve het formuleren van niet te verzadigen verlangens. Ik ben blij met het kleine bevestigende duwtje van Daniel Ofman: Wie ben ik? helpt mij veel beter bij wat ik wil. Inspiratie voor de antwoorden op 'wie ben ik?' kan ik weer vinden door terug te keren, te omarmen en welbewust verder te leven. Luister tot slot eens naar de prachtige titelsong van de film _Volver_. De mooiste en geloofwaardigste playback (‘terugspelen’) die ik ooit gezien en gehoord hebt, want in werkelijkheid wordt het lied _Volver_ in de film niet gezongen door actrice Penélope Cruz, maar door flamencozangeres "Estrella Morente":http://www.estrella-morente.es/. De oorspronkelijke versie van het lied _Volver_ is van Carlos Gardel en dateert al uit 1935. Uit het Spaans vertaald klinkt het lied in onze taal ongeveer zo: Ik stel mij de flikkering voor van de lichten die vanuit de verte mijn terugkeer zullen aankondigen. Het zijn dezelfde die met hun vaag schijnsel vele pijnlijke uren belichten. En zelfs al heb ik de terugkeer niet gewild, steeds wendt men zich tot zijn eerste liefde. De oude straat waar de echo zegt: het is jouw leven, het is jouw liefde, onder de spottende blik van de sterren, die me nu met onverschilligheid zien terugkeren. Terugkeren, met verweerd gezicht, witte slapen, besneeuwd door de tijd. Voelen dat het leven een zucht is, dat twintig jaar niets voorstelt. Met koortsachtige blik, zwervend in de duisternis zoek ik je en benoem ik je Leven... met de ziel geketend aan een zachte herinnering die ik opnieuw beween. Ik ben bang voor de ontmoeting met het verleden dat terugkeert, om zich te confronteren met mijn leven. Ik ben bang voor de nachten, die, bevolkt door herinneringen mijn dromen ketenen. Maar de reiziger op de vlucht, moet vroeg of laat halt houden En hoewel het vergeten dat alles vernietigt mij mijn oude illusies ontnomen heeft, hou ik nog een kleine verborgen hoop als laatste schat in mijn hart. Piet Hurkmans, 30-9-2006